ضد عفونی کردن یا گند زدایی در آخرین مرحله تصفیه آب و فاضلاب انجام می شود. پس از انجام فرآیند های فیزیکی و شیمیایی گند زدایی به عنوان آخرین مرحله تصفیه فاضلاب استفاده می شود. همچنین در فرآیند تصفیه آب به منظور حذف عوامل بیماری زا و ویروس ها پیش از ورود آب به شبکه آبرسانی آب باید ضدعفونی شود.
گند زدایی چیست؟
گند زدایی یا ضد عفونی کردن به مرحله ای از تصفیه گفته می شود که باعث از بین بردن عوامل بیماری زا مانند ویروس ها و انگل ها می شود. در این مرحله از تصفیه فاضلاب و آب روش های مختلف ضد عفونی کردن برای از بین بردن میکروارگانیسم های بیماری زا استفاده می شود.
کاربرد ضد عفونی کننده
وجود ویروس ها و انگل ها در آب منجر به ایجاد بیماری در گیاهان، حیوانات و انسان ها می شود. بنابراین در هر مرحله ای که آب در تماس با محیط است باید به خوبی ضدعفونی شود. امروزه فاضلاب پس از تصفیه مورد استفاده مستقیم و یا غیر مستقیم قرار می گیرد. بنابراین ضدعفونی کردن آن پیش از تخلیه به منابع آبی و یا استفاده مجدد الزامی است. همچنین پیش از ورود آب به لوله کشی خانه ها آب باید ضد عفونی شود تا آب نوشیدنی در منازل از سلامت کافی برخوردار باشد. همچنین آب مورد استفاده در بیمارستان ها، استخر ها و مراکز تفریحی که در آن ها آب در تماس با انسان است باید به طور کامل ضدعفونی شود.
بیشتر بخوانید: فناوری نانو در تصفیه آب و فاضلاب
روش های ضد عفونی کردن آب
در پکیج تصفیه فاضلاب و آب شیرین کن صنعتی روش های مختلفی برای گندزدایی وجود دارد. برای گند زدایی هم می توان از مواد شیمیایی استفاده کرد و هم از روش های غیر شیمیایی بهره برد.
کلر زنی
رایج ترین و ارزان ترین روش گند زدایی کلر زنی است. کلر در کشور ما به خوبی و با قیمت مناسب در دسترس است. برای استفاده از کلر به عنوان ضد عفونی کننده به پکیج تزریق کلر نیاز است. دستگاه تزریق کلر شامل بخش های مختلفی از جمله مخزن نگهدارنده و دوزینگ پمپ می شود. میزان دوز تزریق کلر به مایع به شرایط مختلفی بستگی دارد. میزان آلاینده های موجود در آب و pH آن غلظت کلر تزریقی را دچار تغییرات می کند. همچنین مدت تماس کلر با مایع، شرایط دمایی و غیره می تواند دوز ورودی کلر را تغییر دهد.
استفاده از کلر همچنین می تواند باعث از بین بردن بو و دور کردن حشرات و حیوانات از سایت شود. با این وجود باید به یکسری موارد در هنگام استفاده از کلر توجه کرد. اولین موضوع مربوط به سمیت کلر است که نباید بیش از حد در سیستم تزریق شود چرا که ماندگاری بالایی دارد و ممکن است وارد بدن شود. کلر همچنین با منگنز و آهن واکنش نشان داده و موجب تغییر رنگ آب می شود.
دستگاه الکترولیز نمک طعام
دستگاه الکترولیز نمک طعام یکی از روش های بسیار موثر در گندزدایی آب می باشد. ضدعفونی کردن آب با دستگاه الکترولیز نمک طعام و تولید مولتی اکسیدانت به عنوان یک روش نوین، ایمن و کارآمد در دنیا مطرح میباشد. محلول مولتی اکسیدانت حاصل از تجزیه نمک طعام (کلرید سدیم) مخلوطی از ترکیبات گندزدا است. اکسید کننده های مختلفی با کمک این روش می توان تولید کرد. ترکیبات مختلف کلر شامل ClO–, HClO و Cl2 اکسیدانتهای کلیدی شناخته شده برای دی اکتیو کردن سلولهای میکروبی در ضد عفونی کردن آب شناخته میشوند.
بجز تشکیل ترکیبات کلر، سایر ترکیبات اکسیژن نظیر رادیکال های هیدروکسیل OH، H2O2، O3 و O-2 از دیگر اکسید کننده های تولیدی در فرآیند تجزیه نمک طعام میباشند. تفاوت در تولید آنها به تفاوت در فعالیت الکتروکاتالیتیک هر الکترود برای تولید کلر فعال نسبت داده میشود.
ازن زنی با ازن ژنراتور
ازن یک اکسید کننده و ضد عفونی کننده قوی به شماری می رود که در صنایع مختلفی از جمله تصفیه فاضلاب و ضدعفونی کردن هوا و آب مورد استفاده قرار می گیرد. بر خلاف کلر که به 15 تا 30 دقیقه زمان برای ضدعفونی کردن آب نیاز دارد، ازن می تواند در مدت زمان کمتر از یک دقیقه تمامی عوامل بیماری زا و ویروس ها را از بین ببرد.
برای تزریق ازن به محیط مایع به یک دستگاه ازن ژنراتور نیاز است. این دستگاه ها با ظرفیت های مختلف تولید می شوند تا هم برای پکیج تصفیه فاضلاب و یا تصفیه آب مورد استفاده قرار بگیرد. دستگاه های ازن هم با اکسیژن و هم با هوا میتوانند کار کنند اما به نسبت هزینه های بالاتری نسبت به کلر زنی دارند. علاوه بر مزیت های گفته شده ازن ماندگاری بسیار کمی در آب دارد و باید همراه با کلر مورد استفاده قرار بگیرد تا از نفوذ عوامل بیماری زا به آب در طول لوله کشی و یا در طی مسیر جلوگیری کند.
گند زدایی با اشعه UV
اشعه ماورابنفش دارای طول موج بین 100 تا 400 نانومتر است و در محدوده نور نامرئی قرار می گیرد. در تصفیه خانه آب و یا پس از آب شیرین کن و همچنین پس از پکیج تصفیه فاضلاب فایبرگلاس، پل اتیلن و فلزی می توان از لامپ های UV برای ضد عفونی کردن آب استفاده کرد. دوز مناسب UV برای گندزدایی بین 25 تا 45 میلی وات ثانیه بر سانتی متر مربع متفاوت است. اشعه UV همانند ازن در دراز مدت نمی تواند موثر باشد و ممکن است عوامل بیماری زا در طول مسیر آب به درون آن وارد شوند. همچنین باید لامپ های UV در مدت زمان مشخص تمیز شوند تا کدورت مانع از تابش اشعه به آب نشود.
دی اکسید کلر
دی اکسید کلر به ندرت برای ضد عفونی کردن آب استفاده می شود و بیشتر برای گند زدایی فاضلاب مورد استفاده قرار می گیرد. pH محیط باید بالای 8 باشد تا دی اکسید کلر به خوبی عمل کند و به همین دلیل در این روش خوردگی لوله ها بسیار کم است.
سایر ترکیبات شیمیایی
از ترکیبات شیمیایی دیگر مانند برم و ید نیز برای گندزدایی آب می توان استفاده کرد که زیاد رایج نیست. برم باعث تحریک چشم و همچنین ایجاد خوردگی در لوله ها می شود. علاوه بر این ثبات بالایی در آب ندارد. با توجه به این مشکلات و همچنین بالا بودن هزینه های تهیه آن زیاد مورد استفاده قرار نمی گیرد. فقط در برخی از استخر های شنا از برم جامد برای ضد عفونی کردن استفاده می شود. ید هم مانند برم از قیمت بالایی برخوردار است و مصرف طولانی مدت آن منجر به ایجاد بیماری در انسان می شود و به همین دلیل استفاده از ید برای مصارف ضدعفونی رایج نیست.
بیشتر بخوانید: پکیج تزریق مواد شیمیایی
مقایسه روش های ضدعفونی کننده
همانطور که بیان شد روش های مختلفی برای ضدعفونی کردن آب وجود دارد. استفاده از ترکیبات شیمیایی مانند کلر و ازن ممکن است همراه با تشکیل مواد جانبی باشد که برای سلامتی مضر است. از سوی دیگر ازن و اشعه UV نمی توانند در آب ماندگاری داشته باشند و حتما باید پس از آن ها دوز تعیین شده ای از کلر نیز مورد استفاده قرار بگیرد. همچنین قدرت گندزدایی ازن و UV بسیار بالا تر از کلر است و این روش ها می توانند در مدت زمان کم تر از یک دقیقه آب را ضدعفونی کنند.
