کاربرد ازن در استخر پرورش آبزیان

ازن (ozone) دلیل داشتن مزایای ویژه و گسترده از آن در استخر پرورش آبزیان استفاده می کنند. ازن یک ماده اکسید کننده بسیار قوی ضد عفونی کننده هست و نقش بسزایی در جلوگیری و حذف بیماری های ماهی در مکان های پرورش آبزیان دارد. علاوه بر افزایش سطح اکسیژن محلول در آب، آلاینده های آلی را نیز اکسید می کند. با استفاده از ازن ژنراتور می توان به میزان مشخص و به صورت اتوماتیک ازن را به سیستم تزریق کرد.

این ماده موجب گندزدایی و اکسایش آلاینده های موجود در آب، از بین رفتن ویروس ها، باکتری ها، قارچ ها و پروتوزوآ می شود. این ماده در مقابله با استرپتوکوکوس های موجود در محیط پرورش اثر بسیار مطلوبی دارد. استفاده از ازن موجب افزایش رشد ماهی و کاهش استفاده از داروها و آنتی بیوتیک ها در آبزی پروری می شود.

اهداف استفاده از ازن در تصفیه آب پرورش آبزیان

دفع جامدات ریز و کلوئیدی

مواد جامد ریز و کلوئیدی به ترتیب از ذرات 1-30 میکرون و 0.001 میکرون تشکیل شده است. اندازه کوچک ذرات باعث می شود مواد جامد در حالت معلق بمانند و از اکثر روش های مکانیکی جداسازی دوری کنند. تجمع جامدات ریز و کلوئیدی می تواند منجر به کاهش کارآیی نیتریفیکاسیون فیلترهای زیستی و ضرر به آبزیان شود. ازن از طریق تغلیظ مواد جامد (میکرو لخته سازی)، مواد جامد و کلوئیدی را از بین می برد. این ماده از طریق شکنش فوم، فیلتراسیون و رسوبگذاری این عمل را تسهیل می کند.

حذف ترکیبات آلی محلول

ترکیبات آلی محلول یا آلی های نسوز، لکه ای مانند رنگ چای را به آب می دهند. ترکیبات آلی محلول تجزیه ناپذیر هستند و با توجه به ورودی خوراک، نرخ تبادل آب و میزان حذف مواد جامد جمع می شوند. مقادیر بالای ترکیبات آلی محلول می تواند به ماهی استرس وارد کرده و کارایی نیتریفیکاسیون فیلتر زیستی را کاهش دهد. ازن ترکیبات آلی محلول را از طریق اکسیداسیون به محصولاتی که با سرعت بیشتری تبدیل به نیترات می شوند، از بین می برد.

بیشتر بخوانید: کاربرد ازن ژنراتور در تصفیه آب و فاضلاب

حذف نیتریت

با تشدید تولید و افزایش بارهای آلی، نیتریت می تواند انباشته شود. باکتری هایی که آمونیاک را به داخل نیتریت پردازش می کنند، بیشتر از باکتری هایی که نیتریت را به نیترات (نیتروباکتر) پردازش می کنند و سطح نیتریت را افزایش می دهند، تحت بارهای آلی قرار دارند. مقادیر زیاد نیتریت برای ماهی ها سمی و خطرناک است. داده های موجود برای پرک نقره، سطح نیتریت را به حداقل 2.8 قسمت در میلیون (ppm) نشان می دهد که می تواند رشد 5٪ از ماهی های آزاد را کاهش دهد.

گند زدایی

اقدامی مهم در کاهش خطر شیوع بیماری و تصفیه آب استخر پرورش ماهی، استفاده از روش های استاندارد قرنطینه برای هر ماهی معرفی شده است. ضد عفونی کردن محل ورودی پساب به محیط زیست برای جلوگیری از انتقال بیماری های مختلف بسیار مهم است. ازن می تواند به طور مفیدی طیف وسیعی از پاتوژن های باکتریایی، ویروسی، قارچی و تک یاخته ماهی را غیرفعال کند. اثر تصفیه کنندگی ازن به غلظت ازن، طول قرار گرفتن در معرض ازن (زمان تماس)، بارهای بیماری زا و میزان مواد آلی بستگی دارد. در صورت وجود مقادیر زیاد مواد آلی، تقاضای ایجاد شده از طریق اکسیداسیون ماده آلی می تواند حفظ مقدار کافی ازن باقیمانده برای ضد عفونی مؤثر را دشوار کند.

روش های استفاده از ازن در استخر های پرورش آبزیان

شستشوی آبزیان

اگر ماهی یا میگو پس از صید یا برداشت با آب ازن زده ‌شده شستشو شود، ماندگاری آن به دلیل کاهش بار میکروبی افزایش می یابد. ویوله (Violle) این افزایش زمان را 5 روز گزارش کرده‌ است. براساس همین گزارش، او کیفیت میکروبی آب دریایی که شامل باکتری‌ هایی نظیر باسیلوس Typhus و باسیلوس Coli بوده است را با استفاده از ازن به کیفیت میکروبی آب آشامیدنی تبدیل کرده است. ویوله مشاهده کرد که تماس آب حاوی ازن با سخت ‌پوستان دریایی هیچ تاثیری بر طعم یا ظاهر آن ‌ها ندارد. ازاین رو پیشنهاد کرد برای کم کردن بار آلودگی سخت ‌پوستان دریایی از آب سرد شده‌ ی حاوی ازن استفاده شود.

استفاده از یخ حاوی ازن برای خنک ‌سازی ماهی

استفاده از یخی که از آب ازن زده ‌شده تهیه شده است، ضمن کاهش بار میکروبی باعث طولانی ‌تر شدن زمان نگهداری ماهی و میگو می شود. مطالعه ‌ی انجام‌ شده در این خصوص نشان می دهد که استفاده از یخ حاوی ازن در کاهش شمارش کلی میکروب ها تأثیر بسزایی دارد. در این مطالعه تعداد کل باکتری ‌ها بعد از 12 روز نگهداری ماهی با یخ معمولی و یخ حاوی ازن به ترتیب 2800000 و 90000 شمارش ‌شده است.

مطالعه ی سالمون و گال (Salmon & Gall) در این زمینه حاکی از آن است که اگر ماهی تازه در زیر یخ حاوی ازن نگهداری شود، کیفیت خوراکی خود را به مدت 12 – 16 روز حفظ می کند. همچنین کیفیت ماهی تازه ای که در یخ تولیدی از آب کلر زده ‌شده نگهداری شده بود، بعد از 8 روز غیر قابل‌ خوردن گزارش ‌شد. طبق گزارش گراهام و همکاران (Graham, et all) استفاده از ازن در خنک‌ سازی و ذخیره ماهی سفید می ‌تواند عمر ماندگاری آن را تا 50 درصد افزایش دهد.

انواع آب شیرین کن صنعتی در فروشگاه آب سازه

گندزدایی سطوح و تجهیزات فرآوری

بررسی ‌ها نشان داده است که ازن 52 درصد قوی ‌تر از کلر در نابودی میکروارگانیسم‌ ها عمل می کند و سرعت نابودی آن بیش از 3 برابر کلر است. استفاده از ازن سطح ایمنی محصول را در برابر باکتری ‌های بیماری‌ زا افزایش می‌دهد. در زمان استفاده از ازن در نظافت و گند زدایی واحدهای فرآوری آبزیان اقدام ‌های زیر را باید انجام داد:

تمیز کردن سطوح و تجهیزات از باقی مانده‌ های ماهی و میگو
پاشش آب ازن دار به سطوح و تجهیزات بدون استفاده از سایر مواد شیمیایی گند زدا

تصفیه ی فاضلاب واحد های صنایع شیلاتی

فاضلاب واحدهای صنایع شیلاتی، مخصوصا واحدهایی که در ‏فرآوری محصول از مقادیر زیادی آب استفاده می کنند (مانند کارخانه های تولید سوریمی و کنسرو ماهی)، دارای مقدار زیادی خون، چربی، پروتئین و … است. BOD و COD فاضلاب این کارخانه ‌ها بسیار زیاد است و برای کاهش آن‌ ها اقدام ‌های مناسبی باید صورت گرفت. ازن می تواند همراه با دیگر روش ‌های فیزیکی و شیمیایی، فاضلاب واحد های صنایع شیلاتی را به‌ راحتی تصفیه کند.

مزایای استفاده از ازن در استخر پرورش آبزیان

برای دست یابی به بالاترین حد بازماندگی در مراکز تکثیر ماهی و میگو، آب ورودی باید تمیز و عاری از میکروارگانیسم ها و دیگر آلودگی ها باشد. ازن باعث ضد عفونی آب ورودی به حوضچه ها شده و موجب افزایش درصد بازماندگی و حذف مواد شیمیایی برای آماده‌ سازی آب می شود. همچنین می تواند مقدار اکسیژن حل شده در آب را افزایش دهد و در قیاس با کلر که برای حیات ماهی مشکل آفرین است مخاطره ای را در بر ندارد. در پرورش میگو ازن باعث حذف ویبریو ها (که عامل بیماری در پرورش میگو هستند) می شود. آب ازن زده شده‌ به آب دریا موجب سالم ماندن میگوی پرورشی می شود.